Моја, твоја, наша држава

Минатиот месец како дел од работата имав можност да се дружам со млади луѓе од Латвија, кои беа овде на посета. Политички информирани и свесни за работите кои се случуваат во нивната држава, беа вистинско задоволство за муабет.

Во Латвија живеат скоро 30% Руси.Иако малцинската ситуација не е сосема иста како нашата (Латвија во минтото била под окупација на Русија), сите меѓу-етнички односи потсетуваат едни на други. Кога беа на посета се случуваше прославата за 100 години независност на Албанија, а ние се возевме со автобус низ Тетово одејќи на кај Охрид и нормално беше да излезе ова прашање на површина, од каде почнаа дискусиите за споредба на двете ситуации и споредување на истите.

Најпрво беа малку зачудени од агресивноста албанските облележја насекаде и недостатокот на македонските барем во приближно иста мера. Беа исто така зачудени што повеќето од нас не го разбираат нивниот јазик, а тие го разбираат нашиот. Ги зачудија многу работи. По некое време го поставија прашањето:

Дали некогаш сте пробале да направите да се чувствуваат како Македонија да е и нивна држава, дека делите исти вредности, дали на пример некогаш сте имале кампања „Македонија е твоја земја“ со нив во главната улога? Со други зборови, дали некогаш сте направиле да се чувствуваат добредојдени?

Размислете. Дали? Јас не се сеќавам на такво нешто. Се сеќавам на графити „Смрт за шиптари“, викања на фудбалски хулигани на улица со слична содржина, се сеќавам на медиумски портретирања од сличен тип. Се потпрев на своето столче да размислам можеби малку поубаво, но не можев да се сетам на ништо. Единствено ми текнуваше на нашите родители кои кога бевме деца се гордееја на „чиста населба“ во приватните муабети со ракиичка, можев единствено да се сетам на ѕидови од секој тип, издигнати за да не може во никаков случај да се случи интеграција.

Иако не можев да се сетам на ниеден пример кога некој направил напор, некој релевантен (политичар, институција, медиум) да направи некој ваков дискурс на ова прашање, можев да се сетам на милион слични националистички кампањи кои му се обраќале директно на „вистинскиот Македонец“ – православен, бел и етнички Македонец. Кампањи за национална свест со игнорирање на огромен број на полулацијата во оваа држава.

Кога се држиме до племенското идентификување на секој своето, слепо за национализмот како вредност по која треба да го водиме својот живот, кога буткаме национализам без инклузија и сакаме „чиста држава“, нормално е да го разбудиме истото и кај другото население. Не знам како е да си од другата страна, но ако си константно бомбардиран со вакво однесување претпоставувам дека во еден момент ќе почнеш да се однесуваш дефанзивно и ќе почнеш да играш по моделот кој ти се сервира. На никој не му е пријатно да се чувствува како граѓанин од „втор ред“.

Не знам како да изгуглам, а ме интересира дали имало некакви мерки за еманципација на албанското население пред да го побараат тоа на сила. Не ми се верува дека имало. Пишете ми коментар ако знаете.

А национализам како национализам – од почетокот на времето користен како ефтина популистичка мерка за водење на масите, го користат и политичарите како ефтини профитери од двете страни – толку е ова клише што нема ни потреба да се спомне. Затоа никогаш нема такви кампањи, секој си го пушта тој муабет само кај своите.

Многу е тешко да си растел овде и да си отпорен на овие отровни влијанија. Треба да си многу човек да сакаш да градиш иднина на темелите на сегашноста, не на минатото. Да ја заборавиш сета крв и почести кои се случиле некогаш и да почнеш да градиш држава која има стабилни темели и здрава заедница.

Го пишувам ова затоа што изборите се пред прагот. Ќе почнат да не трујат, кај и да е. Ќе пласираат вести во нивните медиуми за да ги набуцкаат секој своите, ќе пуштаат муабети дека ќе има војна, ќе ги жустрат оние најрецептивни на вакви муабети. Ќе вметнуваат етнички припадности во секојдневни тепачки на тинејџери да не нервираат, ќе излезат сите со СТОП пароли за нешто што не се случува да не нервираат уште повеќе. Медиумите среќно ќе соработуваат со нив ( а не наоѓаат за важно да објават дека во Скопје се случи „Балканска анти-националистичка конференција“ каде се правеа зрели муабети на оваа тема).

Кога ќе почнат да го прават тоа, помислете на прашањето кое го поставија Латвијците, и дали всушност не ве само завлекуваат на погрешна страна (драги Македонци и Албанци, текстов се однесува и на едните и на другите).

За свесните: Së bashku jemi më të fortë.

*Мразам да пишувам на вакви теми затоа што мислам дека сум недоволно образована и информирана на темата, а и недоволно искусна и недоволно спремна за коментари полни гадости и омраза. Ама едноставно многу ми се допаѓаше прашањето на младите од Латвија, морав да го споделам.

One thought on “Моја, твоја, наша држава

  1. Tamara, za cudo bas pred 2 nedeli i jas imav slicen muabet so nekolku stranci. Me go postavija bukvalno istoto prasanje i jas bev zaprepastena. Navistina, kako na nikoj dosega kaj nas ne mu teknalo toa??? Deka treba site tie malcinstva da ja cuvstvuvaat Makedonija kako svoja drzava… Tolku ednostavno i ocigledno resenie koe ni na kraj pamet ne ni padnalo na nikoj, ni na nas obicnite, ni na nekoj odgovoren. Mozebi sme premnogu naviknati na razdor za da razmisluvame nadvor od tie ramki.

    Znam deka toj proces na integracija verojatno bi bil dolg, tezok, slozen, deka ke bara nekoi mnogu mudri deluvanja i deka mozebi ke ima rezultati posle 2 generacii, ama iskreno, jas sega zasega ne gledam nekoj drug izlez od situacijata vo koja se naogjame…

    Pozdrav

Напишете коментар

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Промени )

Twitter слика

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Промени )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Промени )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Промени )

Connecting to %s