park-skopje

(You Gotta) Fight for Your Right (To Party!)

Утрово се разбудив доцна (под доцнам мислам 11 часот) се истегнав, и решив да го искористам ретко убавото време во големиов град во кој не познавам никој за да се легачам во некој парк, читајќи ја Јасна Котеска.

Се упатив кон Mauerpark, еден огромен парк кој ми е блиску до дома. Улиците до таму, полни луѓе. Како и навечер, така и преку ден, луѓето комотно се шетаат со пива во рацете, помлади и постари, дотерани и тотално опуштено облечени, затоа што пиво можат да си купат во кое сакаат време, а продавници каде можат да го напрат тоа има на секој чекор.

На влезот на паркот, брдо точаци. Сите возат велосипеди. Дури и навечер излегуваат по своите велосипеди. Мојата омилена слика ја гледам и на овие улици, која ја видов и во Стокхолм – мажи, облечени во up-tight костуми, одат на работа на велосипеди. Немаат непотребен наметнат притисок од околината дека треба да одржуваат и да го докажуваат својот статус во општеството со тоа што ќе возат автомобил до работа.

Кога влегов во огрмониот парк, од едната страна ме дочека огромен flea market, или пазар како во Скопје што има кај полигонот, секакви дребулии начичкани на едно место, изделен од паркот. Вриеше од луѓе. Набрзина излегов од таму затоа што уште не можам да се навикнам како да се облекувам кога излегувам овде и ми стана премогу жешко од гужвата. Само што излегов на другата страна, на полјаната пред мене имаше наместено бина (која верувам таму стои постојано во летниот период) свртена кон еден мал амфитеатар, кој беше целосно исполнет, со многу луѓе седејќи и по страните, правејќи огромна публика. Всушност, коа се мушнав во гужвата забележав дека тоа е караоке, каде секој кој сака, може да си дојде, и со бенд кој ќе ја свири неговата песна во живо, пред навистина голема публика, може да ги има своите пет минути, да се забавува да се качи и да пее (патем, мора ова да го направиме во Скопје). Луѓето ги бодрат и добрите и лошите пеачи, а заедно се опуштаат во топлото неделно попладне.

Останав таму малку, ме расположија (јас сум најголем скептик кон караоке, ама забавно ми беше колку се луѓето отворени и бесрамни и како тоа на крај се симпатично изгледа), па продолжив понатаму да го истражам паркот. Поминав покрај голема полјана на која од страните, да не сметаат беа наредени фамилии кои си правеа скара, на средината трчаа пуштени кучиња и дечиња заедно, луѓе во ќошевите да не сметааат по дома учеа да свират инструменти. Малку понатаму, во дел кој од претходниот го делеше едно огромно детско игралиште полно деца, на дрвата висеа хамоци, и имаше вистинска дневна опуштена psytrance забава, со вистинско озвучување и фестивалски расположени луѓе. Околу, на полјаната која ја имаа запоседнато со одговорно гласната музика, седеа луѓе со сино исфарбани коси, мајки кои играа со своите бепчиња во рака, млади муслиманки кои си правеа пикник со бурки, деца и родители кои трчаа наваму натаму, од време на време придружувајќи им се на трансерите. Се мешаше мирис на марихуана со мирис на скара во воздухот, ама тоа на никој не му сметаше. Кога ги имам прашувано тукашните пријатели зошто е тоа така, велеа дека полицијата си има попаметна работа. И во право се. Тука го поминав остатокот од времето.

На враќање кон дома, направив уште еден круг, каде открив уште многу помали групи кои си правеа забава или се забавуваа на начинот на кој нив им одговара, не сметајќи си една на друга, сите користејќи го јавниот простор на нивната држава.

Ова беше малку долго, но сакав да ја дадам комплетната слика која ја доживеав, за да ме разберете за тоа што следно сакам да го кажам, во недостаток на технологија за да сликнам🙂.

Клучниот збор овде е, јавен простор. Овие луѓе, ефективно го користат јавниот простор кој ИМ Е ОВОЗМОЖЕН од страна на државата. Го користат сосема слободно, поседувајќи го, слободни да го направат тоа на начинот на кој нив им одговора, затоа што е нивен. Можат да се качат на бина, да си попеат, можат да дојдат да си се изнаиграат на музиката која им се допаѓа. Можат да лежат на сонцето, или како на плажата на која бев вчера, да се шетаат голи. Зошто им се шета. Можат да си купат пиво во било кое време и со истото слободно да се шетаат по град, затоа што не прават ништо лошо.

Ние често не сме свесни за тоа во колку затворено, во исто време и ограничувачко и репресирачко општество живееме. И да ни текне во некој момент, забораваме. Животот е преголем, прекомплциран. Во Македонија со градации се носат „мали“ закончиња кои навидум не прават голема штета, но се само еден чекор кон помалку слобода.

Ни е ограничена слободата на користење на јавните простори со тоа што ги нема. Фонтаните, спомениците, обезбедувањето, означените простори се всушност узурпација на јавниот простор кој ние го поседуваме, наш е, како што е наша републиката. Делегираните простори, уште полошо, просторите пренатрупани со свашта е немо одземање на правото на граѓаните да си ги користат јавните простори како тие сакаат: да се дружат, забавуваат, да размислуваат како тие сакаат, не како што ќе им кажат. Намалувањето на зелениот простор, на парковите, на дрвјата во Скопје е исто израз на тоа дека нема слобода во тој смисол на избор на граѓаните – јавните простори веќе не се ваши, тие се на државата. И крикот на граѓаните кој изгледа смешно од страна, плач или борба за неколку дрва, тоа е таа борба за јавниот простор, борбата за последните места каде можеш да седиш ти како што сакаш, на слободата на тоа да одлучуваш како и што со себе во оваа околина. Некогаш, слободата не исчезнува со тоа што некој експлицитно ќе назначи или ќе ти одземе некое право – некогаш злободата исчезнува со тоа што некој ќе ги земе сите опции со кои ќе можеш да го користиш тоа право, па иако го имаш, нема да можеш повеќе да го практикуваш.

Со тоа што на секое собиралиште изградија споменик на својата идеологија, со тоа што ја забранија слободната работа (времетраењето) на местата за забава, дури се осудија да се вмешаат во изборот на музика (укунувањето на турбофолкот што е ако не директно мешање во нечиј избори и волја?!), со тоа што го ограничија купувањето на пиво како ете, еден симбол на социјализација ма и едноставно волја на тој што сака да го пие, со тоа што ги скратија парковите, ги дигнаа зданијата – со тоа не пикнаа по домовите, да ги случаме нивните небулози, нивните отрови на телевизијата, со тоа што не оставија дома без слободни простори да се мешаме како примерот со младите муслиманки, трансерите, дечињата и кучињата, не делат, не делат и полнат со огорченост, затоа што немаме каде ДА СЕ ОПУШТИМЕ. Значи луѓе сме, мора негде да го издуваме својот вентил од напорната работа, од секојдневните маки. Со тоа што не ни даваат да се опуштиме, или со тоа што можеме да се опуштиме само на начинот на кој НИВ ИМ ОДГОВАРА, КАДЕ НИВ ИМ ОДГОВАРА, не оставаат нервозни, изгубени и сами.

Иако малите групи активисти кои се борат низ годините против оваа појава никако не се сфатени сериозно, се надевам дека сите ќе увидат дека еве, ако не на Македонија, на Скопје му е потребна културна револуција – на Скопје му треба алтернатива и од почеток да си ги освои јавните простори кои се негови, а со тоа да освои и право на своја мисла и право на свој избор.

***насловот е зошто еден дечко на караокето ја пееше песнава, а мене не можеше да ми излезе од глава дека тоа е совршен за ситуацијата која сакам да ја раскажам.

6 thoughts on “(You Gotta) Fight for Your Right (To Party!)

  1. Vo istiot toj centar na gradot dokolku sakas odi setaj gola i ke vidis koi ke bidat posledicite ZBoruvas za drzava vo koja pravilata strogo se pocituvaat i se vrezani vo svesta na gragjanite i tie ziveat so tie pravila. Kaj nas lugjeto se neverojatno prosti sto nametnuvanjeto na red, pravilo , zakon sto e dozvoleno i kade, go primaat kako narusuvanje na nekoe nivno pravo na slobodno izrazuvanje. Vo germanija mozes da kupis pivo do 20h,( zatoa sto site prodavnici rabotat do tolku). Imas soboden prostor kolku sakas dokolku ti e tolku potreben kolku sto naveduvas, odi na matka ene kaj e, odi na vodno. Takvi slobodni prostori koristat i tie, na plostad ne palat skari, tuku imaat park. Imame i nie park koj e vo centarot na gradot i tokmu zatoa ne e funkcionalen za takvi nesto , megjutoa ke se povtoram ete go Vodno ete ja Matka itn. Ako sleposta za svoeto na mladiot covek se manifestira so progleduvanje nadvor od negovite granici, togas podobro neka ne izleguva. Pozdrav

    • Овие луѓе не мора да одат на Матка (туку парковите им се пред врата, и ги има многу, многу) и исто така им се пред врата. Му се дава предност на парк пред гадно зградиште. Ние неаме ни плоштад, ни парк, а и Водно малку по малку се узурпира, има еден куп градби горе за кои никој не зборува.

      Продавниците не е точно дека работат до 20 часот, дој види си. Има на секој чекор што работат до 24 часот. Клубовите работат до кога сакаат, а за разлика од Скопје каде сме морале да се креме со пивата во рака заради злоупотребата на полицијата на некаков си закон за пијани пешаци, овде нема таков притисок.

      Луѓето се прости што прифаќаат правила кои одат надвор од нивен интерес, а не се прости што истите не ги прифаќаат.

  2. Opening Hours for Shops, Bakeries, and Banks in Germany

    German Department Stores:
    Mo-Sat 10:00 a.m. – 8:00 p.m.
    Sun closed

    German Supermarkets and Shops:
    Mon-Fri 8:00 a.m. – 8:00 p.m.
    Sat 8:00 a.m. – 8:00 p.m. (smaller supermarkets close between 6 and 8 p.m.)
    Sun closed
    Shops in smaller towns might shut down for a 1-hour lunch break (usually between noon and 1 p.m.).

    German Bakeries:
    Mon – Sat 7:00 a.m. – 6:00 p.m.
    Sun 7:00 a.m. – 12:00 p.m.

    German Banks:
    Mon – Fri 8:30 a.m. – 4 p.m.; cash machines are available 24/7
    Sat/Sun closed

    Shopping on Sundays

    In general, German shops are closed on Sundays; exceptions are bakeries, shops at gas stations (open 24/7), or convenient stores in train stations.
    In bigger cities, look out for little shops called “Spätkauf”; opening hours vary, but they are usually open until 10 or 11 p.m. during the week, and on Sunday afternoons.

    Christmas, Easter, Public Holidays in Germany

    All shops, supermarkets, and banks are closed on German public holidays, Easter, and Christmas. Museums and other attractions have special opening hours, and trains and busses run on a limited schedule. Make sure to plan ahead.

    I vo centarot na gradot nemaat parkovi, imaat zgradi. Periferijata e taa vo koja ima parkovi, poveli zivej vo Aerodrom koj e podaleku od centar ke imas sosema dovolno parkovi.

Напишете коментар

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Промени )

Twitter слика

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Промени )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Промени )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Промени )

Connecting to %s